طلوع اقتصاداقتصاد ایران در حال طلوع دوباره است
کارشناس حوزه کار

هدفمندی یارانه‌ها بدون اصلاح قیمت انرژی

طلوع اقتصاد/ با آغاز اصلاحات يارانه‌اي از سوي دولت که به صورت تجميع و افزايش ميزان يارانه نقدي به 300 و 400 هزار توماني رقم خورد بازار بحث و تحليل در خصوص تبعات جراحي اقتصادي حسابي داغ شد،
کد خبر: 4171
زمان انتشار: ۷ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۹:۵۵ بعد از ظهر -

مجتبی سلگی / با آغاز اصلاحات یارانه‌ای از سوی دولت که به صورت تجمیع و افزایش میزان یارانه نقدی به ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومانی رقم خورد بازار بحث و تحلیل در خصوص تبعات جراحی اقتصادی حسابی داغ شد، به گونه‌ای‌که اکثر کارشناسان معتقد بودند، اگرچه حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی از اقتصاد اجتناب ناپذیر بوده و این حرکت دولت گامی رو به جلو محسوب می‌شود، اما روند اجرا و توزیع یارانه نقدی باعث خواهد شد تا علاوه بر اینکه دولت با مشکل کسری بودجه دست و پنجه نرم کند بلکه اساسا با رشد پایه پولی شاهد افزایش تورم و تکرار تجربه سیاست‌های شکست خورده دولت‌های گذشته در حوزه یارانه باشیم. موضوعی که کارشناسان معتقدند اساسا دولت به جای پرداخت یارانه نقدی در صورتی‌که نسبت به واقعی سازی دستمزدها و همچنین کنترل نرخ تورم به‌همراه تثبیت قیمت کالاها حرکت کند می‌توان انتظار اصلاحات اقتصادی را داشت.

هدفمندی یارانه‌ها بدون اصلاح قیمت انرژی

در این رابطه حمید حاج اسماعیلی کارشناس اقتصادی می‌گوید: معتقدم نظام پرداخت یارانه در ایران موفق نبوده و می‌توانیم بخشی از دلایل آن را ریشه‌یابی کنیم. زمانی که پرداخت یارانه‌ها را به صورت جدی و گسترده شروع کردیم قرار بود قیمت‌های انرژی را در ایران واقعی کنیم و درعین حال از محل واقعی کردن قیمت انرژی بتوانیم در یک مسیر هدفمند، یارانه‌های بخش تولید و گروه‌های هدف را به نسبت شرایط اقتصادی تامین کنیم.

بیشتر بخوانید:

برای دیدن و مطالعه دیگر اخبار حوزه اقتصادی اینجا کلیک کنید

وی ادامه داد: در بخش یارانه‌ها مساله حمایت از تولید و کارگاه‌ها معطل ماند و هیچ وقت به دلیل کمبود منابع، نتوانستیم منابعی را به بخش تولید تخصیص دهیم. عمده درآمدی که به لحاظ مابه‌التفاوت قیمت‌های انرژی به دست آمد صرف توزیع یارانه‌های نقدی شد، چون از همان اول هدفگذاری اشتباه بود و همه گروه‌ها در کشور یارانه را دریافت کردند.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: شرایط رفته رفته نشان داد که این طرح در اجرا مشکل دارد چون به گروه‌های هدف اصابت نکرده است و وضعیت زندگی گروه‌ها و دهک‌های ضعیف را ارتقا نداده است؛ در عین حال که رشد تورم را در کشور داشتیم ولی مبلغ حمایت‌های یارانه‌ای هیچگاه افزایش پیدا نکرد و در حد ۴۵ هزار تومان باقی ماند. ما در مرحله دوم هم کار دیگری را وارد بحث یارانه‌ها کردیم که مساله قیمت اختصاصی بنزین در کشور بود.

حاج اسماعیلی افزود: در بررسی‌های جدیدی که در بحث دهک‌های ضعیف مورد ارزیابی دولت وقت قرار گرفت، ‌بیش از ۶۰ میلیون نفر از جمعیت کشور مستحق دریافت یارانه معیشتی شناخته شدند.

در بحث معیشت و پرداخت یارانه خانواده‌ها در حوزه بنزین متوجه شدیم که یارانه بگیران و گروه هدف بزرگ‌تر شدند. نزدیک به ۱۰ سال از پرداخت یارانه اول در بحث حامل‌های انرژی گذشته بود و در حوزه بنزین، جمعیت گسترده‌تری را شامل حمایت‌های اقتصادی یارانه دیدیم که نشان می‌دهد این روند با ضعف‌هایی همراه بوده است.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه در دولت سیزدهم مبنا و فلسفه اصلی ارز ترجیحی چه در مبدأ چه در مقصد، حمایت یارانه‌ای است، اظهار کرد: در حال حاضر نسبت به هر دو بخش انتقاد جدی وارد می‌شود. کسانی که در مبدأ این ارز را تخصیص دادند اکنون ادعا می‌کنند که به انحراف رفته است و عامل انحراف را هم برخی افراد نااهل می‌دانند که آن را گرفته‌اند و حساب‌ها را درست به دولت گزارش ندادند یا به کالاهایی تخصیص دادند که مشمول هدفمندی یارانه‌ها یا حمایت‌های معیشتی برای مردم نبوده است.

وی افزود: مساله دیگری که دولت بر آن تاکید دارد که به نظر من درست است، ضعیف بودن نظارت‌ها به لحاظ قانونی بوده و ارز ترجیحی را به انحراف برده است. اکنون دولت درصدد است که این یارانه را به صورت مستقیم در مقصد به مردم بدهد.

این کارشناس به آمار پرداخت یارانه‌ها نیز اشاره کرد و گفت: در آمارها اعلام می‌شود که به حدود ۷۴ میلیون نفر یارانه داده شده که بخشی ۳۰۰ هزار تومانی و بخشی ۴۰۰ هزار تومانی است اما از برخی که سوال می‌کنیم می‌گویند یارانه جدید را دریافت نکردند و حتی کسانی که یارانه ۴۵ هزار تومانی را می‌گرفتند حذف شده‌اند؛ لذا این آمار و ارقام محل بحث است و واقعیت این است که در بحث یارانه ۳۰۰ هزار تومان و ۴۰۰ هزار تومان، پوشش جمعیتی گسترده را شامل نشده است.

حاج اسماعیلی ادامه داد: سوال این است که اگر دولت در حذف ارز ترجیحی که اسمش را جراحی بزرگ اقتصادی گذاشته است، تناسب میزان یارانه نقدی با شرایط تورمی را به نسبت معیشت مردم حفظ نکند آیا یارانه نقدی موفق خواهد بود؟ تجربه نشان داده که با شرایط روز جامعه به دلیل مشکلات اقتصادی موجود در کشور و کمبود منابع اعتباری و کسری بودجه دولت، نمی‌توان آن را مداوم و مستمر به روزرسانی کرد.

سیاست ارز ۴۲۰۰ تومانی و یارانه نقدی برتری خاصی ندارند

این کارشناس حوزه کار درباره تداوم روند پرداخت یارانه‌ها در کشور و اصلاح نظام یارانه‌ای گفت: از دید من به همان اندازه که یارانه نقدی در خصوص ارز ۴۲۰۰ تومانی در مبدا قابل دفاع است، به همان اندازه به صورت نقدی و با روش دولت سیزدهم قابل دفاع است.

انتقادهایی که به ارز ترجیحی در مبدا وارد است به همان اندازه به یارانه‌های نقدی در مقصد وارد است. هم ارز ۴۲۰۰ تومانی و هم تبدیل آن به یارانه نقدی و نگهداشت ارز ۴۲۰۰ تومانی در مبدا به لحاظ دفاع در یک کفه هستند و برتری خاصی ندارند، مگر اینکه دولت همچنان مصر باشد که مکانیزم‌های لازم به لحاظ نظارتی وجود ندارد؛ اما باید بپذیریم که اکنون دولت در یک بروکراسی پیچیده و پرهزینه در بحث تخصیص یارانه‌ها قرار گرفته است ، در حالی که دولت باید به امور اساسی کشور بپردازد.

وی با بیان اینکه پرداخت یارانه و حمایت‌های اجتماعی و معیشتی باید به سازمان‌های متولی واگذار شود، اظهار کرد: این امر باید به سازمان‌هایی که از اول انقلاب این وظایف را انجام می‌دهند و افراد تحت پوشش آنها عمدتا افراد بدسرپرست و بی‌سرپرست، ‌فاقد درآمد و بیکار و دچار ناتوانی و معلولیت هستند، سپرده شود.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه یارانه نقدی نسبت به ارز ۴۲۰۰ تومانی هیچ مزیتی در مبدأ ندارد جز اینکه دولت را بیشتر درگیر کند، گفت: برای خلاص شدن از فرایند پیچیده پرداخت یارانه، سه پیشنهاد برای دولت داریم؛ اگر دولت بتواند دستمزدها را در کشور واقعی کند، از عهده کنترل نرخ تورم برآید و قیمت کالاها را تثبیت کند، در آن صورت می‌توان از پرداخت یارانه‌ها خلاص شد.

حاج اسماعیلی خاطرنشان کرد: دولت طرفدار این است که قیمت‌ها را هر روز با شرایط اقتصادی متناسب کند؛ بنابر این به جای آنکه درگیر بروکراسی پیچیده یارانه شود باید این سه کار را انجام داد.

وی در پایان با تاکید بر لزوم توجه به کسب و کارها در کنار اصلاح نظام یارانه‌ها، گفت: اعتقاد من این است که در کنار این مساله نباید از کسب وکارها غفلت کنیم و لازم است که جامع‌تر مساله یارانه‌ها و ارز ترجیحی را در کشور دنبال کنیم تا هم معیشت مردم تامین شود و هم کسب و کارها رونق بگیرد و برای این منظور باید سه راهکار پیشنهادی را با جدیت مورد بررسی قرار بدهیم.

بنر تبلیغاتی

نوشته شده توسط:

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سه × 2 =